Yazan: Aykut Başaran Teknoloji tarihi, insanlığın doğa üzerindeki egemenliğini artırmak için attığı dev adımlarla doludur. Ancak bazı dönüm noktaları vardır ki sadece mevcut araçları hızlandırmakla kalmaz, aynı zamanda rasyonel düşünce ve problem çözme biçimimizi kökten değiştirir. Bugün bilişim dünyasının kapısında bekleyen kuantum bilgisayarları, işte bu radikal kırılmaların en büyüğü olarak karşımızda duruyor. Bu yarışın bayrağını …
Yazan: Aykut Başaran
Teknoloji tarihi, insanlığın doğa üzerindeki egemenliğini artırmak için attığı dev adımlarla doludur. Ancak bazı dönüm noktaları vardır ki sadece mevcut araçları hızlandırmakla kalmaz, aynı zamanda rasyonel düşünce ve problem çözme biçimimizi kökten değiştirir. Bugün bilişim dünyasının kapısında bekleyen kuantum bilgisayarları, işte bu radikal kırılmaların en büyüğü olarak karşımızda duruyor. Bu yarışın bayrağını elinde tutan teknoloji devi IBM, açıkladığı iddialı yol haritası ile bilişim dünyasının kaderini tayin etmeye hazırlanıyor. Şirketin 2029 yılına kadar tamamlamayı planladığı devrim niteliğindeki hata toleranslı kuantum sistemi, sadece bir mühendislik başarısı değil, insanlık tarihi için yeni bir milat niteliği taşıyor.
KUANTUM BİLGİSAYAR NEDİR?
İlk olarak “Kuantum bilgisayar nedir?” sorusuna bir açıklık getirelim. Kuantum bilgisayarlar, klasik bilgisayarlara nazaran verileri çok daha hızlı işleyebilir. Kuantum bilgisayarlar, veriyi sadece “bit” adı verilen ve 0 ile 1 değerlerini alabilen birimlerle işlemez. “Kübit” adı verilen özel birimler kullanırlar ve bu birimlerin aynı anda hem 0 hem de 1 durumunda bulunabilmeleri, paralel bir şekilde milyonlarca olasılığın bir arada işlenmesine olanak sağlar. Kuantum bilgisayarlar, klasik bilgisayarlara kıyasla dış etkenlere karşı çok daha hassastır. Sıcaklık ve titreşim gibi dış etkenler çalışmalarını olumsuz etkileyebileceğinden, genellikle -273 derecedeki özel yalıtımlı soğutucuların içerisinde çalıştırılırlar.
IBM QUANTUM STARLING VE “BİSİKLET MİMARİSİ”
IBM’in 2029 yılında hayata geçirmeyi planladığı sistem olan “IBM Quantum Starling”, 200 mantıksal kübit gücüne sahiptir. Milyonlarca olasılığı aynı anda hesaplama kapasitesine sahip bu bilgisayar, 100 milyon mantıksal kapı (gate) çalıştırma kapasitesine ulaşacak. Bu ölçek, klasik süper bilgisayarların simüle etmesinin imkânsız olduğu problemleri çözülebilir kılmak adına oldukça önemli bir eşiktir. Geleneksel hata düzeltme yöntemleri, tek bir mantıksal kübit elde etmek için binlerce fiziksel kübite ihtiyaç duyar ve bu durum, sistemin sürdürülebilirliğini engellerdi. IBM’in qLDPC (Quantum Low-Density Parity-Check) kodları, yenilikçi “Bisiklet Mimarisi” sayesinde bu maliyeti neredeyse %90 oranında düşürüyor ve sistemi daha sürdürülebilir kılıyor.
2029 YILINDA BİLİŞİMDE TARİH YAZILACAK
2029 yılında bu sistemin çıkmasıyla birçok sektörde devrim yaşanabilir. Birçok endüstri lideri, 2029 yılında bilişimde bir paradigma değişimi yaşanacağını belirtmektedir. IBM Quantum Starling hayata geçirildiğinde, hayatımızın birçok alanında köklü değişimler görebileceğiz. Tıp ve ilaç sektöründe yıllar süren moleküler simülasyonlar ve ilaç geliştirme süreçleri, kuantum bilgisayarlar ile günlere ve belki de saatlere indirgenebilecek. Öngörülemeyen hastalıklara karşı aşı üretmek çok daha kolay ve kısa sürede yapılabilecek. Karbon yakalama teknolojileri, oda sıcaklığında süper iletkenler ve daha verimli batarya teknolojileri bu bilgisayar sayesinde keşfedilebilecek. Tüm küresel finans ve siber güvenlik altyapısı bu “Quantum-Safe” (kuantum güvenli) standartlara evrilecek ve şifreleme yöntemlerinde bir devrim yaşanacak.
GÖZLER 2029 YILINDA
IBM’in Quantum Starling ile ortaya koyduğu bu vizyon, bilişim alanının sınırlarını zorlayan cesur bir adım olmasının yanı sıra, insanlığın karmaşık problemlere ve çıkmazlara çözüm arayışını temsil eden bilimsel bir seferberliktir. 2029 yılında Starling devreye girdiğinde, sadece daha hızlı işlemcilerle tanışmış olmayacağız; evrenin kodlarını okuma biçimimiz tamamen değişecek ve dijital çağın ikinci büyük devrimi yaşanacak.
