Yazı: Aykut Başaran Motor sporları tarihi, sınırları zorlayan otomobillerle doludur. Bazıları kazandıkları yarışlarla, teknolojik yenilikleriyle, bazıları ise sürücülerine yaşattıkları sıra dışı deneyimlerle hafızalara kazınır. Toyota TS010 ise yaşattıkları sıra dışı deneyimleriyle akıllarımıza kazınan nadir otomobillerden birisidir. O kadar sert, tavizsiz ve yarış odaklıydı ki, direksiyonuna geçen birçok pilotun ortak şikâyeti hız değil, yarış sonunda hissettikleri …
Yazı: Aykut Başaran
Motor sporları tarihi, sınırları zorlayan otomobillerle doludur. Bazıları kazandıkları yarışlarla, teknolojik yenilikleriyle, bazıları ise sürücülerine yaşattıkları sıra dışı deneyimlerle hafızalara kazınır. Toyota TS010 ise yaşattıkları sıra dışı deneyimleriyle akıllarımıza kazınan nadir otomobillerden birisidir. O kadar sert, tavizsiz ve yarış odaklıydı ki, direksiyonuna geçen birçok pilotun ortak şikâyeti hız değil, yarış sonunda hissettikleri kaburga ağrılarıydı.
1991 yılında Grup C kurallarının değişmesiyle geliştirilen TS010, Toyota’nın Le Mans zaferi için ortaya koyduğu en iddialı projelerden biriydi. Atmosferik 3.5 litrelik devasa V10 motoru, yaklaşık 700 beygir güç üretiyor ve dönemin Formula 1 teknolojisine oldukça yakın bir karakter sergiliyordu. Ancak bu otomobili özel yapan yalnızca teknik özellikleri değildi. Asıl fark, pistte sürücüsüne karşı gösterdiği acımasızlıktı.
Karbon fiber monokok şasi, maksimum kontrol için tasarlanmıştı. Süspansiyon sistemi ise en ufak ağırlık transferini bile minimuma indirecek kadar sert ayarlanmıştı. Bugün kullandığımız performans otomobillerinde sürüş konforundan tamamen vazgeçilmezken, TS010 için böyle bir kavram neredeyse yoktu. Otomobil, asfaltın her pürüzünü ve her virajı doğrudan sürücünün vücuduna iletiyordu.
İşte burada ilginç bir hikâye başlıyor. Dönemin sürücülerinin anlattıklarına göre, özellikle uzun dayanıklılık yarışlarının ardından kaburgalarda ciddi ağrılar oluşuyordu. Bunun nedeni tek bir büyük darbe değil, saatler boyunca devam eden yüksek G kuvvetleri ve otomobilin sert yapısının sürücüyü kokpitin yan desteklerine sürekli olarak bastırmasıydı. Bazı pilotlar kaburgalarında çatlaklar veya stres kaynaklı küçük kırıklar oluştuğunu ifade etmiş, ekipler ise koltuk dolgularını ve sürüş pozisyonlarını sürekli değiştirmek zorunda kalmıştı.
Aslında bu durum, dönemin dayanıklılık yarışlarının ne kadar fiziksel olduğunu da gösteriyor. Bugün modern prototiplerde ergonomi, sürücü güvenliği ve konforu için sayısız çalışma yapılırken, 1990’ların başında öncelik tamamen tur zamanlarıydı. Eğer daha sert bir şasi birkaç salise kazandırıyorsa, bunun bedelini sürücü vücudu ile ödeyebilirdi. Bu aracın şoförü olmak resmen delilikti.
TS010’un bir başka ilginç özelliği de Formula 1 karakterine sahip V10 motoruydu. Motor yüksek devirlerde adeta çığlık atıyor, güç bandını yakalayabilmek için sürücünün sürekli agresif şekilde kullanmasını gerektiriyordu. Bu da uzun yarışlarda fiziksel yorgunluğu katlayan başka bir etkendi. Direksiyon, frenler ve debriyaj sistemleri günümüz standartlarına göre oldukça ağır çalışıyor, her turda pilotlardan tam bir atlet performansı bekliyordu. Kısacası pedallar ve direksiyon ile baş başasınız.
Toyota TS010, Le Mans zaferine ulaşamasa da motor sporları tarihinde unutulmaz bir yer edinmeyi başardı. Kazandığı yarışlardan çok, sınırları zorlayan karakteriyle ve sürücüler üzerinde bıraktığı fiziksel izlerle anılır oldu. Hatta bazı otomobil tutkunları arasında “sürücülerinin kaburgalarını kıran yarış otomobili” olarak anılması, onun sert mizacının bir simgesine dönüştü.
Elbette bu ifade biraz abartılı bir efsane havası taşır. TS010 her direksiyon başına geçen kişinin kaburgasını kıran bir makine değildi. Ancak uzun yarışlar sırasında yaşanan yüksek yükler ve son derece sert kokpit yapısı nedeniyle bazı sürücülerde kaburga çatlakları ve benzeri yaralanmaların görülmesi, bu ünün ortaya çıkmasına neden oldu.
Bugün geriye dönüp baktığımızda TS010, yalnızca hızlı bir yarış otomobili değil, aynı zamanda “performans uğruna ne kadar ileri gidilebilir?” sorusunun mekanik bir cevabı olarak karşımıza çıkıyor.
TS010, pistte saniyeler kazandırmak için sürücüsünden bile ödün vermeye hazırdı. Belki de bu yüzden, otomobil tarihindeki en unutulmaz prototiplerden biri olmayı hâlâ sürdürüyor. Çünkü bazı efsaneler kupalarla değil, direksiyon başında hissedilen acıyla yazılır.
